Eten is een intensieve sensorische beleving: je ruikt de geur van soep, voelt de warmte van een kop thee, ziet felgekleurde verpakkingen op tafel en proeft smaken die je misschien niet direct herkent. Om overprikkeling te voorkomen, is het essentieel om een rustige omgeving te creëren. Zeker voor mensen met dementie is die rust rondom het eetmoment cruciaal, omdat zij zintuiglijke prikkels veel lastiger kunnen verwerken.
Een moment van rust voor de maaltijd
Vroeger was bidden voor het eten een vast ritueel. Hoewel dit tegenwoordig minder gebeurt, had het een belangrijke functie: het markeerde de start van de maaltijd. Of je nu gelovig bent of niet, zo’n kort moment van samen zitten, even stil zijn en dankbaarheid tonen, helpt enorm om de overgang naar het eten te maken. Het brengt mensen samen en geeft het brein de tijd om zich voor te bereiden.
Wat betekent rust in de praktijk?
Rust aan tafel zit vaak in kleine aanpassingen en bewuste keuzes. Denk aan:
- Medicatie scheiden: Geef geen medicatie aan tafel tijdens het eten, maar doe dit op een ander moment.
- Prikkelarme omgeving: Zorg dat er zo min mogelijk andere dingen gebeuren in de ruimte. Haal ook spullen van tafel die niets met de maaltijd te maken hebben.
- Geen schermen: Zet de radio en televisie uit. Kies eventueel wel voor rustige, bewust gekozen achtergrondmuziek.
- Ruim de tijd: Geef de bewoners alle tijd om op hun eigen tempo te eten. Haast werkt averechts.
- Geef het goede voorbeeld: Eet zelf rustig mee en doe voor hoe het moet (voorleven).
- Echte aandacht: Voer een bewust gesprek met oogcontact met de bewoner. Voorkom dat er allerlei drukke gesprekken kriskras door elkaar heen lopen.
- Haal herinneringen op: Laat iemand bijvoorbeeld zijn of haar favoriete herinnering aan de herfst vertellen.
- Bied onverdeelde aandacht: Geef net dat beetje extra persoonlijke aandacht.
- Verplaats je in vroeger: Vraag wat iemand vroeger op een soortgelijk moment deed. Zaten ze toen de hele dag voor de televisie of zaten ze lekker in de tuin met een tompouce?
- Toon begrip bij weerstand: Als iemand aangeeft iets niet te lusten, trek dan niet meteen een alternatief uit de kast. Soms is even luisteren naar hun verhaal al voldoende, of helpt het simpelweg om het eten in kleinere stukjes te snijden.
Persoonlijke aandacht als alternatief voor snelle oplossingen
Soms verloopt de maaltijd toch moeizaam of wil iemand niet eten. Vaak is het persoonlijk maken van de situatie dan de simpelste en beste oplossing. Schiet niet direct in de regelstand, maar probeer dit:
- Toon begrip bij weerstand: Als iemand aangeeft iets niet te lusten, trek dan niet meteen een alternatief uit de kast. Soms is even luisteren naar hun verhaal al voldoende, of helpt het simpelweg om het eten in kleinere stukjes te snijden.
- Haal herinneringen op: Laat iemand bijvoorbeeld zijn of haar favoriete herinnering aan de herfst vertellen.
- Bied onverdeelde aandacht: Geef net dat beetje extra persoonlijke aandacht.
- Verplaats je in vroeger: Vraag wat iemand vroeger op een soortgelijk moment deed. Zaten ze toen de hele dag voor de televisie of zaten ze lekker in de tuin met een tompouce?
Als een vis in ‘t water
Uiteindelijk draait alles om het creëren van een veilige, ontspannen sfeer waarin eten een positieve beleving is. Want met een beetje extra rust en oprechte aandacht zorg je ervoor dat iedere persoon voor wie jij werkt zich écht als een vis in ‘t water voelt aan tafel.
